Beginnende geletterdheid

Dit zijn wij !  Boekenpret  De verteltafel in de kleutergroepen  Beginnende geletterdheid

Op De Bonte Tol hebben we in iedere kleutergroep een vaste letter- en cijferhoek. Zoals de kinderen alle hoeken vrij mogen kiezen, is dat ook het geval voor het werken in de letter- en cijferhoek. Daarnaast staat iedere hoek wel af en toe op de takenkaart van de oudste kleuters, zo ook deze letterhoek.

In de groepen 1 en 2 gebeurt van alles spelenderwijs. Het omgaan met de letters en cijfers gaat ook op onze gebruikelijke, speelse, ongedwongen manier. Een kind leert natuurlijk niet van de ene op de andere dag ineens lezen, rekenen en schrijven in groep 3. Daar gaat in de kleutergroepen van alles aan vooraf. Wij noemen dit voorbereidend en aanvankelijk lezen en rekenen in de kleutergroepen ook wel: "beginnende geletterdheid".

Rick stempelt woordjes na.

Iris en Tika werken aan de leesrups.

Op De Bonte Tol hebben we in iedere kleutergroep een vaste letter- en cijferhoek. Zoals de kinderen alle hoeken vrij mogen kiezen, is ook het werken in de letter- en cijferhoek voornamelijk de vrije keuze van het kind. Voor de oudste kleuters, de 2e jaars kinderen dus, komen alle hoeken natuurlijk ook wel eens op de takenkaart. Daarop staan namelijk 3 verplichte werkjes per week. Zo is er dus voor hen ook af en toe een verplicht werkje in de letterhoek, zodat kinderen alvast even kunnen snuffelen aan de letteropdrachtjes en zo spelenderwijs leren, dat het herkennen van letters en cijfers leuk en leerzaam is. Voor een volgende keer weten de kinderen dan, wat je in de letter- en cijferhoek allemaal spelenderwijs kunt doen, ook als je nog niet kunt lezen en rekenen. Ook de jongste kleuters mogen vrij kiezen voor deze hoek.

De letter- en cijferhoek wordt in alle kleutergroepen zo aantrekkelijk mogelijk gemaakt, door steeds materiaal toe te voegen en te verwijderen. Te veel materiaal in één keer zorgt voor onoverzichtelijkheid. Per thema wordt de letterhoek aangepast. Meestal wordt het nieuw ingebrachte materiaal door de juf eerst behandeld in de kring en vervolgens in de letter- en cijferhoek gelegd. Ander, nieuw materiaal zorgt steeds weer voor een nieuwe uitdaging. Zo maken we in deze hoek geregeld een keuze uit de volgende materialen:

In de kring hebben we allemaal woorden bedacht, die beginnen met de letter S. De juf schrijft de woorden op stroken en schuift ze in plastic hoezen, terwijl de kinderen er tekeningetjes bij maken.

Ook maken we vaak een tafel met de woordenstroken die met een bepaalde letter beginnen en in plaats van tekeningetjes erbij te maken, verzamelen we de spulletjes van de betekenis van de woorden. Dan kunnen we het nog eens nalezen of bekijken.

• Materialen uit de spelletjeskist van de methode "Schatkist".
• Letter- en cijferstempels. (geen hoofdletters).
• Ander materiaal waar letters en cijfers op staan, bijvoorbeeld de lego letters om woordjes (na) te leggen en de letters van schuurpapier om te voelen.
• Ontwikkelingsmateriaal, speciaal gericht op letters of klanken, bijvoorbeeld de leesrups, het oude leesplankje van aap, noot, mies, klank en rijm lotto’s.
• Ontwikkelingsmateriaal, speciaal gericht op cijfers en hoeveelheden. (Zie over het rekenonderwijs op De Bonte Tol ook het stukje op de website van groep 1/2 A, februari 2008).
• Ontwikkelingsmateriaal, speciaal gericht op het voorbereidende schrijven, als ook schrijfopdrachtjes die horen bij de methode "Schrijfdans". (Zie hiervoor ook het stukje op de website van onze groep 1/2 B, van februari 2007.)
• Allerlei verbruiksmateriaal, zoals tijdschriften, papier, potloden en stiften.
• Letters en woorden die in "de lettermuur" aan de orde komen. De lettermuur is een streng van plastic fotohoesjes, waarin we allemaal afbeeldingen van woorden stoppen, die allemaal met eenzelfde bepaalde letter beginnen. Het geschreven woordje wordt er aan toegevoegd. Behandelen we bijvoorbeeld het thema "lente", dan bedenken we samen allemaal woorden die met de "l " van "lente" beginnen. Met deze woordenstreng kun je weer vervolgopdrachten geven, zoals het zoeken van spulletjes of plaatjes bij de woorden, of ze erbij tekenen. Ook kun je de woordjes nastempelen of na leggen met lego letters.
• Materialen voor de visuele ontwikkeling, bijvoorbeeld werkbladen waarop het kind de omgedraaide letters moet zien te onderscheiden (en dus moet doorstrepen) van de letters die de goede kant op staan. Zo ook voor de cijfers. Nog een voorbeeld: Bolletjestekeningen zo exact mogelijk natekenen.
• Leesboekjes voor het aanvankelijk lezen, zoals de "schakelboekjes en schatgravertjes".

Yash leest al voor uit de schakelboekjes voor beginnende lezers.

Op de computer maken we dagelijks reken- en taalopdrachten.

Het is heerlijk om te zien, hoe kinderen spelenderwijs omgaan met hun beginnende geletterdheid en hoe zij denken dat ze het zichzelf allemaal aanleren. Dat doen ze in wezen ook, maar wij bieden de kinderen een opvoedkundig klimaat, waarin ze, net als in alle andere speelhoeken, naar hartenlust kunnen omgaan met materiaal waar ze toe uitgedaagd worden, waar ze aan toe zijn en waarvoor ze belangstelling leren te krijgen. Want nogmaals: Leren lezen, rekenen en schrijven gebeurt niet van de ene op de andere dag ineens in groep 3, maar het hele voorbereidende en aanvankelijke proces begint al spelenderwijs in de kleutergroepen.

Juf Lida, groep1/2 B.

Dit zijn wij !  Boekenpret  De verteltafel in de kleutergroepen  Beginnende geletterdheid